Có thể chia phong trào đấu tranh chống Pháp trước năm 1918 thành hai giai đoạn: Trước và trong Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918).
Ở giai đoạn trước năm 1914, do chịu ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản và tin theo con đường cách mạng tư sản, các sĩ phu yêu nước đã dựa vào đó để phát động và tổ chức nhiều cuộc vận động cứu nước. Đồng thời, phong trào phản kháng của nông dân, binh lính người Việt trong quân đội Pháp và của đồng bào dân tộc thiểu số cũng nổ ra.
Những phong trào chống Pháp và lãnh tụ tiêu biểu trong giai đoạn này là:
- Phan Bội Châu và Hội Duy tân, tổ chức Việt Nam Quang phục hội.
- Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Kháng... và phong trào Duy tân ở Trung Kỳ.
- Lương Văn Can với trường Đông Kinh nghĩa thục và phong trào Duy tân ở Bắc Kỳ (1907).
- Phong trào chống sưu thuế ở Trung Kỳ (1908).
- Trần Chánh Chiếu, Nguyễn Thần Hiến và phong trào Minh tân ở Nam Kỳ (10 năm đầu thế kỷ XX).
- Hoàng Hoa Thám và những hoạt động cuối của nghĩa quân Yên Thế (1900-1913).
Bước vào Chiến tranh thế giới thứ nhất, thực dân Pháp là một bên tham chiến nên đã ra sức vơ vét sức người, sức của ở Đông Dương. Phong trào chống Pháp trở nên sôi sục với cuộc vận động khởi nghĩa của Thái Phiên, Trần Cao Vân ở Huế năm 1916, khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917, các hoạt động mới của Việt Nam Quang phục hội, những cuộc bạo động phản kháng của đồng bào các dân tộc thiểu số với các thủ lĩnh như Giàng Tả Chay, Nơ Trang Lơng, hoạt động yêu nước của các hội kín ở Nam Kỳ với đại diện là Phan Xích Long.,.
Trong cả hai giai đoạn, giai cấp công nhân từ sớm đã đấu tranh bằng nhiều hình thức như bãi công, biểu tình, chống cai thầu ngược đãi, tham gia một số cuộc khởi nghĩa...
Trong những phong trào kể trên, các hoạt động của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh là tiêu biểu hơn cả.
Phan Bội Châu và xu hướng bạo động vũ trang
Phan Bội Châu (1867-1940) người huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An ngày nay, xuất thân trong gia đình nhà Nho nghèo. Năm 33 tuổi, ông đỗ đầu kỳ thi Hương tổ chức tại Nghệ An. Từ sớm, ông đã bộc lộ lòng yêu nước thiết tha và ý chí khôi phục chủ quyền cho nước nhà.
Ông muốn hướng cuộc vận động cứu nước theo con đường cách mạng tư sản, tiến hành bạo lực vũ trang để giành chính quyền. Ông thành lập Duy Tân hội năm 1904 nhằm đánh Pháp, giành độc lập và xây dựng nên quân chủ lập hiến ở Việt Nam. Qua hội này, ông tổ chức phong trào Đông du đưa thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản học tập để chuẩn bị lực lượng cho công cuộc chống Pháp. Phong trào Đông du duy trì đến năm 1908 thì bị thực dân Pháp câu kết với chính quyền Nhật phá hoại. Phan Bội Châu phải lánh sang Trung Quốc rồi sang Thái Lan.
Muốn theo con đường đánh đổ ngôi vua, xây dựng nền cộng hòa dân quốc của Cách mạng Tân Hợi Trung Quốc năm 1911, Phan Bội Châu trở lại Trung Quốc. Năm 1912, ông tuyên bố giải tán Duy Tân hội và thành lập Việt Nam Quang phục hội nhằm đánh đuổi thực dân Pháp, thành lập nước Cộng hòa dân quốc Việt Nam. Năm 1913, sau khi Phan Bội Châu bị bọn quân phiệt Trung Quốc bắt giam. Hội ngưng hoạt động một thời gian. Năm 1916, Hội tan rã.
Sau khi được thả (1917), Phan Bội Châu xúc tiến lập tổ chức cứu nước mới thì bị thực dân Pháp bắt giữ (1925). Ông bị chúng đưa về Huế và giam lỏng ở đó cho đến cuối đời.
Phan Bội Châu là nhà yêu nước theo xu hướng bạo động vũ trang tiêu biểu của dân tộc đầu thế kỷ XX. Sự nghiệp cứu nước phải bỏ dở giữa chừng nhưng tên tuổi của ông vẫn sống mãi cùng non sông, được toàn thể Nhân dân yêu quý và tôn sùng.
Tài liệu tham khảo: Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi - đáp) (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật).
TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG tiếp tục đăng tải Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi - đáp).
Chi tiết các câu hỏi – trả lời khác, Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng 0236 1022 để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).
|
TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG: (0236) 1022 hoặc *1022 , miễn phí phục vụ 1. Đường dây nóng tiếp nhận ý kiến phản ánh, góp ý của tổ chức, công dân và chuyển đến cơ quan chức năng xử lý |
