Thực dân Pháp du nhập phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa vào nước ta nhằm mục đích khai thác tối đa các nguồn lợi kinh tế để làm giàu cho chúng.

Về khách quan, điều đó đã khiến kinh tế Việt Nam không còn chỉ bó hẹp trong nền kinh tế phong kiến lâu đời, mà có thể tiếp cận với phương thức sản xuất mới của nền kinh tế tư bản. Bên cạnh đó, thực dân Pháp cho giữ nguyên phương thức bóc lột của giai cấp địa chủ phong kiến đối với nông dân qua hình thức địa tô. Do vậy, kinh tế và xã hội Việt Nam thời kỳ này mang tính chất thuộc địa nửa phong kiến rất điển hình.

Từ đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu phân hóa rõ rệt do tác động từ cuộc khai thác thuộc địa.

Giai cấp địa chủ phong kiến dựa vào Pháp để chiếm đoạt thêm ruộng đất của nông dân. Một số địa chủ nhờ vậy đã giàu lên nhanh chóng. Một số ít địa chủ vừa và nhỏ bị Pháp chèn ép nên có tư tưởng chống thực dân.

Giai cấp nông dân giờ đây vừa phải chịu sự bóc lột của chính quyền phong kiến, vừa bị Pháp cướp đất, bóp nặn bằng các thứ thuế, bằng phu phen, tạp dịch nên cuộc sống càng cơ cực. Ở Bắc Kỳ, 80% số hộ không có ruộng đất, nhiều người phải bỏ quê hương đi tha phương cầu thực.

Một số nông dân mất hết ruộng đất phải tìm đến các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền xin làm công và trở thành công nhân. Giai cấp công nhân là giai cấp mới xuất hiện trong thời kỳ này. Họ bị bọn chủ người Pháp và cả người Việt bóc lột không thương tiếc nên đã sớm có tư tưởng đấu tranh quyết liệt.

Cùng với công nhân, xã hội Việt Nam còn xuất hiện hai tầng lớp mới là tư sản và tiểu tư sản. Tư sản gồm những người đứng ra hoạt động công - thương nghiệp, mở các công ty, hiệu buôn. Trong đó, một bộ phận có quan hệ chặt chẽ với thực dân Pháp, còn một bộ phận tương đối độc lập. Những người có tư tưởng kinh doanh độc lập trở thành mầm mống đầu tiên của tư sản dân tộc.

Tầng lớp tiểu tư sản gồm tiểu thương, chủ xưởng nhỏ, viên chức, trí thức, học sinh... cũng xuất hiện và ngày càng đông do các thành thị phát triển, việc trao đổi giữa các vùng mở rộng hơn trước và bộ máy cai trị cùng nền giáo dục thực dân được hoàn chỉnh dần.

Cùng với sự phân hóa, xã hội Việt Nam khi đó còn được tiếp xúc với các tư tưởng dân chủ tư sản của phương Tây thông qua sách báo Trung Quốc đưa vào nước ta. Tấm gương duy tân tự cường theo con đường tư bản châu Âu của nước Nhật càng khiến những người giàu lòng ái quốc thêm thức tỉnh.

Tài liệu tham khảo: Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi - đáp) (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật).

TỔNG ĐÀI DỊCH VỤ CÔNG tiếp tục đăng tải Những điều cần biết về lịch sử Việt Nam (Hỏi - đáp).

Chi tiết các câu hỏi – trả lời khác, Quý anh/chị vui lòng liên hệ đường dây nóng 0236 1022 để được cung cấp (cước gọi điện 200đ+/phút, KHÔNG THU PHÍ PHỤC VỤ).